Managementtraining als bezigheidstherapie

Recent mocht ik meedoen aan een workshop die inzicht zou geven in de uitdagingen van leiderschap. We deden verschillende oefeningen die je confronteerden met je eigen gevoelsmatige reacties. Als psycholoog kon ik het uiteraard niet nalaten te analyseren wat hier precies gebeurde, maar ik stond er open in en deed enthousiast mee. Twee uur later was ik een paar interessante en nieuwe ervaringen rijker en zette ik mijn kritisch verstand weer aan. Wat had ik hier nu uiteindelijk geleerd? Welke concrete inzichten hier opgedaan zouden leiders in hun dagelijkse praktijk kunnen helpen? Zou deze training helpen mensen betere leiders te worden? Voor mij was het een vraagteken, maar ik neigde naar een ontkennend antwoord.

Ik ben dit fenomeen oneerbiedig de ‘leadership circle jerk’ gaan noemen. In dure leiderschapstrajecten krijgen leiders diepe ervaringen en mooie inzichten die inspireren en betekenisvol voelen, maar uiteindelijk weinig impact hebben op de werkvloer. Ooit vroeg ik een hoge ambtenaar die zo’n duur traject cadeau had gekregen, of hij dacht dat het traject ook echt iets zou opleveren in termen van beter leiderschap. Zijn antwoord was kort, duidelijk en eerlijk: nee. Maar hij vermaakte zich kostelijk. Onderzoek ondersteunt deze observatie. Het rendement van training (de mate waarin de investering zich vertaalt naar resultaten) is in algemene zin laag. Schattingen op basis van onderzoek liggen in de regel niet hoger dan 10%. Ik heb zelf een sterk vermoeden dat het rendement voor dit type leiderschapstrajecten nog een stuk lager ligt (en dit terwijl het in de regel ook de duurste trainingen zijn – zie ook de relatie tussen uitgaven en vertrouwen in leiderschap in onderstaande figuur). Daarbij blijkt de waardering van de training weinig relatie te hebben met het rendement ervan. Leiders kunnen een bijzondere ervaring hebben, maar dit wil niet zeggen dat ze er iets van geleerd hebben.

leaderinvestment

Onderzoek: de ontwikkeling van investeringen in leiderschap vs het vertrouwen in leiderschap over de laatste 20 jaar.

De belevingseconomie
Ik zie deze ‘leadership circle jerk’ als een onderdeel van een breder fenomeen. Bij elke training is het tegenwoordig belangrijk dat de deelnemer ‘een stukje’ inspiratie krijgt en het liefst een betekenisvolle beleving heeft. Locatie en aankleding spelen dan ook een steeds belangrijker rol (niet vervelend uiteraard), maar ook de inhoud moet er aan geloven. Confronterende oefeningen zoals ik die deed doen het goed, maar ook wijze woorden van een monnik. Aan het einde van de rit hebben mensen iets ‘authentieks’ meegekregen, zijn ze met hun diepste zelf geconfronteerd of hebben zich een waardevol stukje inzicht eigen gemaakt. Bureaus verdienen er kapitalen mee, managers vermaken zich kostelijk, organisaties schieten er echter niets mee op. Het enthousiasme van deelnemers is meestal na een weekje weggezakt, daarna gaat alles weer over tot de orde van de dag (en begint het hunkeren naar inspiratie weer).

De behoefte aan inspiratie is een onuitputtelijke bron voor opleiders en trainers, maar dat zegt vooral iets over de wijze waarop organisaties in elkaar zitten. De druk op korte termijn resultaten bijvoorbeeld, of werkomstandigheden, die een continue bron van stress en onzekerheid zijn. Echte oplossingen zijn vaak te moeilijk, te kostbaar of te pijnlijk. Dan maar een stukje inspiratie kopen.

Verder kijken..
Wat is het alternatief? De reden waarom leiders falen ligt in de basis niet in gebrek aan training en opleiding, maar in systemen. We kunnen bijvoorbeeld dienend leiderschap van een leider verwachten, maar wanneer die leider op de kwartaalresultaten van zijn of haar team wordt afgerekend, is dienend leiderschap niet het meest natuurlijke gedrag. De wijze waarop leiders worden geselecteerd, beloond en aangestuurd bepaalt meer hun gedrag dan een inspirerende cursus. De organisatorische context waarin een leider moet functioneren, bepaalt meer of deze leider een echte leider kan zijn, dan of hij de wijze woorden van een monnik ter harte neemt. Zolang we niet naar het systeem en de context kijken, zijn we veroordeeld tot de circle jerk.

Zie ook: Artikel leiderschapsontwikkeling MT

LinkedInDelen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *