Praktisch of effectief

Mijn werk is om wetenschap naar de praktijk te brengen. Ik loop daarbij vaak tegen hetzelfde bezwaar aan: ‘we willen hier geen wetenschap, we willen iets dat praktisch is’. Ik heb deze reactie altijd raadselachtig gevonden. Voor mij is er niets praktischer dan wetenschap. Wetenschappelijke kennis wordt gebruikt om smartphones te bouwen, ziekten te bestrijden en satellieten de ruimte in te schieten. Als ik een praktisch probleem moet oplossen, heb ik graag wetenschappelijke kennis. Waar komt dit bezwaar dan vandaan?

Het is hier belangrijk te begrijpen wat met praktisch wordt bedoeld: iets waar je mee aan de slag kan. Of zoals een manager het uitdrukte: ik wil gewoon weten wat ik moet doen. Praktisch is echter niet hetzelfde als effectief. Artsen hebben bijvoorbeeld ruim 3000 jaar aderlaten gebruikt. De methode is uiterst praktisch: als iemand ziek is, snij dan een ader open. Daar kan een arts natuurlijk goed mee uit de voeten! Aderlaten is uitermate praktisch, maar is het ook effectief? Pas in de 19e eeuw nam iemand de moeite om deze methode wetenschappelijk te onderzoeken. Toen bleek dat de meeste patiënten er slechter aan toe waren na de ingreep. Dat een methode praktisch is, zegt niets over de effectiviteit er van. Dit is niet anders voor veel praktische methoden die populair zijn in organisaties, zoals NLP of MBTI of kleuren-types.

Wat maakt een aanpak effectief?
Als effectiviteit wordt gedefinieerd als het behalen van het gewenste resultaat, dan geldt het volgende: de effectiviteit van een aanpak wordt bepaald door de kracht van de aannames waar deze aanpak op gebaseerd is. Wanneer ik een brug bouw op basis van verkeerde aannames over draagkracht, dan neemt de kans toe dat de brug instort. Op dezelfde manier geldt dat wanneer ik motivatie wil verbeteren in een organisatie en ik doe dit op basis van verkeerde aannames over hoe motivatie werkt, dan is de kans groot dat mijn aanpak niet effectief zal zijn. De Pyramide van Maslow is bijvoorbeeld een slechte theorie over motivatie en een aanpak gebaseerd op dit model zal daarom minder effectief zijn dan een aanpak die is gebaseerd op bijvoorbeeld self-determination theory (SDT).

Wetenschap is niets anders dan een methode om tot meer betrouwbare aannames te komen. SDT is bijvoorbeeld een theorie die door veel onderzoek wordt ondersteund, de Pyramide van Maslow niet. Dit wil niet zeggen dat SDT de waarheid is, maar het geeft een meer betrouwbaar inzicht in motivatie. Dat vertelt mij dat als ik een aanpak voor het verbeteren van motivatie moet maken, een aanpak op basis van SDT een grotere kans op succes biedt dan een gebaseerd op de Pyramide van Maslow.

De stap naar praktijk
Het hebben van een betrouwbare theorie is echter nog niet de oplossing, maar slechts de eerste stap. Theorie is inderdaad niet heel praktisch, daar zijn nog twee stappen voor nodig:
1. Het kunnen toepassen van de theoretische kennis om een specifieke situatie te analyseren.
2. Het kunnen vertalen van deze analyse naar een praktische interventie.

De meeste managers beschikken niet over de expertise of de tijd om deze twee stappen uit te voeren.. Daarom willen ze iets praktisch, een duidelijk model of een to-do list. Het vervelende is echter dat die praktische oplossing, vaak niet effectief blijkt. Dit is wat steeds meer managers ook beginnen te ervaren en wat werd uitgedrukt in de vraag die ik ooit vanuit een management instituut kreeg: onze studenten kennen alle modellen, maar merken in de praktijk dat het niet werkt. De modellen zijn praktisch, maar niet effectief.

Uitdagingen voor management
Waar het gaat om de factor mens zijn er zo twee uitdagingen voor de moderne manager:
1. Betrouwbare kennis over menselijk gedrag verkrijgen
2. Leren hoe deze kennis te vertalen naar praktische interventies.
Uiteraard kan deze expertise ook worden ingehuurd, maar dan nog moet de manager kunnen bepalen wie over deze expertise beschikt. In een wereld waarin iedereen zich expert noemt vergt ook dit gedegen kennis.

Zie ook: kennisgestuurde intervisie

LinkedInDelen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *